Επίσημο σχολικό εγχειρίδιο: «ένα εμπόδιο στην πρόοδο και την πραγματική μάθηση».

Με αφορμή τις επικείμενες αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας, θα ήθελα να μου επιτρέψετε να καταθέσω κάποιες σκέψεις μου, ορμώμενος από τη μία από την πολυετή εμπειρία μου στον συγκεκριμένο χώρο αλλά και από το θεσμικό μου ρόλο στην Ένωση Οικονομολόγων Εκπαιδευτικών από την άλλη.

Αυτό που πρέπει εξ αρχής να ειπωθεί, είναι ότι το Ελληνικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα έχει δομηθεί  για να καλύψει όχι τις ανάγκες των παιδιών ή της κοινωνίας ή της αγοράς αλλά τις ανάγκες των καθηγητών. Αυτό σημαίνει ότι, η εκάστοτε πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας έχει θέσει ως προτεραιότητα τη μη σύγκρουση για παράδειγμα με τον κλάδο των Μαθηματικών, των Φυσικών, των Φιλολόγων, των Οικονομολόγων και πάει λέγοντας και όχι την πραγματική ποιοτική αλλαγή.

Τα αποτελέσματα  αυτή της πολιτικής είναι εμφανή σε όλους μας. Μαθητές που αποτυγχάνουν παταγωδώς στις εξετάσεις (80% των υποψηφίων έγραψαν στα μαθηματικά κάτω από τη βάση!), που αποθαρρύνονται να συνεχίσουν τις σπουδές τους, που οδηγούνται σε λάθος επιλογές για να αποφύγουν συγκεκριμένα μαθήματα, που αποφασίζουν να σπουδάσουν στο εξωτερικό χάνοντας έτσι η χώρα έμψυχους αλλά και οικονομικούς πόρους.

Το γεγονός όμως που πρέπει να προβληματίσει τον Υπουργό Παιδείας, είναι ότι κερδίζει διαρκώς έδαφος σε πολλές Ελληνικές οικογένειες η απόφαση τα παιδιά τους να ακολουθήσουν το σύγχρονο και ποιοτικότερο παιδαγωγικά σύστημα του Διεθνούς Απολυτηρίου (International Baccalaureate) ώστε να αποφύγουν τις παρωχημένες πανελλαδικές εξετάσεις.

Το τέλμα στο οποίο έχει περιέλθει η Ελληνική εκπαίδευση, σε συνδυασμό με την πολιτική αστάθεια που οδηγεί σε συχνές αλλαγές στην ηγεσία του Υπουργείου, αλλά και η έλλειψη πολιτικής βούλησης να ακολουθήσουμε τις διεθνείς εξελίξεις σε θέματα παιδείας, έχουν δημιουργήσει ένα δηλητηριώδες μίγμα διαρκούς και επιταχυνόμενης απαξίας του εξεταστικού συστήματος των Πανελλαδικών. Το χειρότερο δε, είναι ότι οποιαδήποτε αλλαγή επιχειρηθεί να εισαχθεί θα πέσει με βεβαιότητα στο κενό, αφού θα προσπαθήσει να συγκεράσει  τις απόψεις των «συνδικαλιστών της εκπαίδευσης» και όχι να δημιουργήσει πραγματικές «τομές».

Να γίνω όμως πιο σαφής δίνοντας ένα παράδειγμα. Ασχολούμενος επί σειρά ετών με το σύστημα του Διεθνούς Απολυτηρίου (ΙΒ), αυτό που θεωρώ ως το κορυφαίο του πλεονέκτημα είναι το γεγονός ότι οι μαθητές δεν διαθέτουν επίσημο σχολικό εγχειρίδιο. Το IB δίνει στους μαθητές ένα αναλυτικό πρόγραμμα με το περιεχόμενο της εξεταστέας ύλης και ο διδάσκων μπορεί  να προτείνει ένα ή και περισσότερα βιβλία που έχουν γραφτεί για το εκάστοτε μάθημα από διακεκριμένες ομάδες συγγραφέων. Ποιο είναι το πλεονέκτημα της παραπάνω λογικής;

1.    Οι μαθητές δεν αποστηθίζουν, αφού η επιστημονική προσέγγιση του κάθε συγγραφέα δεν είναι δυνατό να ταυτιστεί με των άλλων.

2.    Οι μαθητές μαθαίνουν να διαβάζουν πραγματικά, ψάχνοντας πηγές και επιστημονικό υλικό που τους είναι χρήσιμο στην εμβάθυνσή τους.

3.    Οι εκπαιδευτικοί γίνονται καλύτεροι, γιατί οφείλουν να διαβάζουν πολλά και διαφορετικά εγχειρίδια πάνω στην επιστήμη τους αλλά και να εκμεταλλεύονται το πλούσιο επιστημονικό υλικό που υπάρχει στο διαδίκτυο.

4.    Τα βιβλία διαρκώς βελτιώνονται, γιατί αναπτύσσεται ένας ανταγωνισμός μεταξύ των συγγραφέων και των εκδοτικών οίκων.

5. Στις εξετάσεις, οι καθηγητές που διορθώνουν κρίνουν τους μαθητές για το επίπεδο κατανόησης των επιστημονικών εννοιών και όχι για το εάν έχουν καταφέρει να γράψουν επακριβώς το κείμενο κάποιου συγκεκριμένου βιβλίου.

Κατανοούμε λοιπόν ότι, οποιαδήποτε αλλαγή και εάν προταθεί από το επίσημο Κράτος, όσο καλοπροαίρετη και εάν είναι, θα πέσει στο κενό όσο υπάρχει ο θεσμός του επίσημου σχολικού εγχειριδίου.

Επίσης, τα κριτήρια επιλογής των φοιτητών με το σύστημα ΙΒ είναι στη σωστή κατεύθυνση γιατί δεν δίνουν έμφαση μόνο στην βαθμοθηρία αλλά αντιμετωπίζουν τον εν δυνάμει φοιτητή ως προσωπικότητα. Δηλαδή, κριτήρια εισαγωγής δεν είναι μόνο οι βαθμοί, αλλά και η εθελοντική εργασία, η συμμετοχή σε καινοτόμες δράσεις (π.χ. μαθητικής επιχειρηματικότητας), οι διακρίσεις στον αθλητισμό ή στις τέχνες. Αυτό που ενδιαφέρει τα Πανεπιστήμια είναι ο συνδυασμός υψηλών επιδόσεων, η καλλιέργεια δεξιοτήτων και γενικότερα η ισόρροπη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου.

Στην Ελλάδα, όσο συνεχίζουμε να εθελοτυφλούμε και να διαιωνίζουμε τον παρωχημένο ως προς το πρόγραμμα σπουδών – αλλά αξιόπιστο ως προς την διαδικασία – θεσμό των Πανελλαδικών, το μόνο που θα καταφέρνουμε είναι να δημιουργούμε παχύσαρκους νέους που αισθάνονται ότι δεν τα καταφέρνουν στα μαθηματικά και ταυτίζουν βλακωδώς την επιτυχία στη ζωή τους με την συλλογή πτυχίων.

 

Άρης Νότης

Μέλος του Κεντρικού Δ.Σ. της Ένωσης Οικονομολόγων Εκπαιδευτικών